Στους θησαυρούς του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας


 Αυτή η γωνιά της μακεδονικής γης συνδέθηκε έντονα με το βασίλειο των Μακεδόνων και την ορθοδοξία, χάρη στη σημαντική 1αρχαία πολιτεία των Φιλίππων και στο ιστορικό μοναστήρι της Εικοσιφοίνισσας. Στο οδοιπορικό μας θα διασχίσουμε το νοτιανατολικό τμήμα της πεδιάδας της Δράμας, μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του νομού μας, για να γνωρίσουμε το σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, και θα ανηφορίσουμε αργότερα στην πλαγιά του Παγγαίου για να επισκεφθούμε τη μονή με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας.

Ακολουθώντας την εθνική οδό για την Καβάλα θα ξεκινήσουμε από την ιστορική κωμόπολη Χωριστή, μόλις 5 χλμ. από τη Δράμα. Πρόκειται για έναν τόπο με ιστορία που χάνεται στους ρωμαϊκούς χρόνους. Ακόμη διακρίθηκε για την πνευματική της πα2ράδοση, όπως αποδεικνύεται από την ίδρυση του μουσικοδραματικού συλλόγου «Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία» (1906), στενά συνδεδεμένη με την οικονομική άνθηση από τα τέλη του περασμένου αιώνα, χάρη στην καλλιέργεια και στο εμπόριο του καπνού. Εξαιτίας της εθνικής τους δράσης στο Μακεδονικό Αγώνα οι κάτοικοι αντιμετωπίστηκαν βίαια τόσο στην κατοχή του 1916-1918, όσο και σ’ εκείνη του 1941-1944.
Στον κεντρικό δρόμο του οικισμού με τους 2500 κατοίκους, στη θέση του χειμάρρου που χώριζε άλλοτε τον οικισμό με τα ορμητικά πολλές φορές νερά του (από εδώ και το όνομα Χωριστή), θα δούμε την εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου (1906), με έξι εικόνες του περίφημου καλλιτέχνη Κωνσταντίνου Παρθένη στο τέμπλο, αναγνωστήριο της ίδιας εποχής και νεοκλασικά κτίρια της δεκαετίας του 1920. Σήμερα η κωμόπολη συγκεντρώνει πολλούς επισκέπτες την Καθαρά Δευτέρα για τις καρναβαλικές εκδηλώσεις με άρματα και πλήθος μεταμφιεσμένων.

Θα επιστρέψουμε στην εθνική οδό για να επισκεφθούμε μια άλλη σημαντική κωμόπολη της περιοχής, το μαρτυρικό για τις θυσίες του στους αγώνες του ελληνισμού Δοξάτο, 10 χλμ. από τη Δράμα. Στη μικρή πολιτεία, που αποτελούσε κώμ3η ήδη στους ρωμαϊκούς χρόνους, οι κάτοικοι γνώρισαν από το 19ο αι. μεγάλη ευημερία χάρη στην παραγωγή και στην εμπορία του καπνού και ίδρυσαν τη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα «Οι Φίλιπποι» το 1874, όπως και μουσικοδραματικούς ομίλους. Εξαιτίας της σφαγής των κατοίκων το 1913 και των εκτελέσεων το 1941, η κωμόπολη δέχτηκε ισχυρό πλήγμα στην εξέλιξή της.

Η εποχή της ακμής για την κωμόπολη των 3500 ντόπιων κυρίως κατοίκων βρίσκεται αποτυπωμένη στα μνημεία της.

Στα αναπαλαιωμένα σήμερα εκπαιδευτήρια του 1908-1910, ένα κτίριο-στολίδι που χ6τίστηκε από τους κατοίκους με τη βοήθεια του Μητροπολίτη Δράμας και αργότερα Σμύρνης Χρυσοστόμου, και στην τρίκλιτη βασιλική του Αγίου Αθανασίου (1867), με εικονογραφικό διάκοσμο των μέσων του 19ου αι. από λαϊκό καλλιτέχνη του Νευροκοπίου και με καμπαναριό του 1893 στον εξωτερικό χώρο. Στους κεντρικότερους δρόμους, ο επισκέπτης θα δει τα αρχοντικά του Δοξάτου από τη δεκαετία του 1920, όπως εκείνα του Βογιατζή και του Ζιγκίλη. Πρόκειται για κατοικίες με αστικά πρότυπα και πολλά διακοσμητικά στοιχεία στην πρόσοψη και στην οροφή. Ήταν εξαιρετικά λειτουργικές κατασκευές, καθώς εξυπηρετούσαν συγχρόνως παραγωγικές ανάγκες, χρησιμοποιώντας το ισόγειο ως χώρο εργασίας για την επεξεργασία του καπνού.

Στις 2 Μαΐου, την ημέρα που γιορτάζει η κωμόπολη, οργανώνονται στο Δοξάτο παραδοσιακές ιπποδρομίες σε ειδική διαδρομή με τη συμμετοχή καθαρόαιμων αλόγων. Τις ιπποδρομίες που μας θυμίζουν την αγάπη των αρχαίων κατοίκων της περιοχής, των Ηδώνων, για το άλογο, παρακολουθούν χιλιάδες επισκέπτες, ενώ στον κεντρικό δρόμο 7στήνεται το βράδυ μοναδικό γλέντι απ’ όλους τους κατοίκους με παραδοσιακή μουσική και χορούς.

Στη συνέχεια του οδοιπορικού μας θα διασχίσουμε μια από τις πλέον αναπτυσσόμενες οικονομικά κωμοπόλεις της περιοχής, τον Άγιο Αθανάσιο με 3500 κατοίκους ποντιακής και θρακιώτικης καταγωγής, που διακρίνονται τα τελευταία χρόνια για την έντονη πολιτιστική τους δραστηριότητα. Βόρεια και σε απόσταση 5 χλμ. βρίσκονται τα Κύρια, όπου είναι και η έδρα του δήμου Δοξάτου. Καπνοπαραγωγική και αυτή άλλοτε κωμόπολη, με φημισμένη ποικιλία καπνού από το 19ο αι., κατοικείται σήμερα από Μικρασιάτες πρόσφυγες που διατηρούν με 8σεβασμό τις παραδόσεις τους. Εκτός από τη μοναδική τους τέχνη στα μοιρολόγια, οι κάτοικοι των Κυργίων διοργανώνουν το βράδυ της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς ξεχωριστό γλέντι στα καφενεδάκια της πλατείας με παραδοσιακά όργανα και τραγούδια με σκωπτικό περιεχόμενο.

Ακόμη θα επισκεφθούμε το Κεφαλάρι, 2 χλμ. ανατολικά του Αγ. Αθανασίου, για να απολαύσουμε το ήρεμο τοπίο με τα πλατάνια δίπλα στα τρεχούμενα νερά των πηγών της Βοϊράνης, κοντά στις οποίες αποκαλύφθηκε αρχαίο πατητήρι για την παραγωγή κρασιού. Στις μέρες μας θα βρούμε αρκετούς παραγωγούς κρασιού και τσίπουρου στα χωριά αυτά, ενώ στα Κύργια θα πάρουμε παραδοσιακό χαλβά. Εκτός από τις ψησταριές με ντόπια πέστροφα στο Κεφαλάρι, εξαιρετικές ταβέρνες θα βρούμε σε όλη την περιοχή από το Δοξάτο μέχρι και τα Πηγάδια.

Αμέσως μετά τη στάση μας στο δήμο Δοξάτου, κατευθυνόμαστε ανατολικά και μέσα στα όρια του νομού Καβάλας, σε απόσταση 21 χλμ. από τη Δράμα, για να ξεναγηθούμε στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, μιας πόλης που 9χτίστηκε από Θάσιους αποίκους το 360 π.χ. ως Κρηνίδες, μετονομάστηκε από το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο το 356 π.χ. και γνώρισε μεγάλη ακμή στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας, κυρίως το 2ο μ.χ. αι.

Θα δούμε το αρχαίο θέατρο, που χτίστηκε στην αρχική του μορφή από το Φίλιππο και κατακλύζεται κάθε καλοκαίρι από τους επισκέπτες για τις παραστάσεις του ομώνυμου Φεστιβάλ, θα κατεβούμε στη ρωμαϊκή αγορά του 1ου μ.χ. αι., στην παλαίστρα του 2ου μ.χ. αι., στις Θέρμες των μέσων του 3ου μ.χ. αι., στα ερείπια της παλαιοχριστιανικής εκκλησίας με τους ογκώδεις πεσσούς από τα μέσα του 6ου αι. και θα περπατήσουμε πάνω σε τμήμα της περίφημης Εγνατίας Οδού.

Η αρχαία πόλη συνδέθηκε και με την επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου που δίδαξε το χριστιανισμό εδώ, για πρώτη φορά στην10 Ευρώπη, το 49/50 μ.χ., ύστερα από όραμα με την εμφάνιση του «Μακεδόνα άνδρα».

Θα επισκεφθούμε τη λεγόμενη φυλακή του Αποστόλου Παύλου, όπου οι Ρωμαίοι ειδωλολάτρες -σύμφωνα με την παράδοση- έκλεισαν το μαθητή του Χριστού σαν «ταραχοποιό», για να απελευθερωθεί στη συνέχεια με τη βοήθεια αγγέλου.
Ακόμη θα περπατήσουμε στον ειδυλλιακό τόπο κοντά στο σημερινό «βαπτιστήριο της Λυδίας», όπου η πορφυροπώλης Λυδία ασπάστηκε πρώτη στην Ευρώπη το χριστιανισμό, κατά το κήρυγμα του Αποστόλου Παύλου. Δε θα παραλείψουμε να δούμε και τους αρχαίους θησαυρούς που φυλάσσονται στο μουσείο. Βόρεια του μουσείου βρίσκεται η ακρόπολη της πόλης, όπου σώζεται πύργος βυζαντινών χρόνων.
Ανάμεσα στους άλλους λόγους, ο Φίλιππος επέλεξε τη συγκεκριμένη τοποθεσία για την εγκατάσταση των Μακεδόνων αποίκων, επειδή βρισκόταν σε μικρή απόσταση από το Παγγαίο με τα μεταλλεία χρυσού, που πρόσφεραν τα οικονομικά μέσα για την 11ανάδειξη του μακεδονικού βασιλείου σε ηγετική δύναμη ολόκληρου του ελληνικού κόσμου.
Το Παγγαίο, ακόμη, περιβαλλόταν με ιδιαίτερο σεβασμό στην αρχαιότητα, αφού φιλοξενούσε στην κορυφή του το μαντείο του Διονύσου, πολύ αγαπητού θεού στους κατοίκους της περιοχής.

Σήμερα, ο τόπος εξακολουθεί να περιβάλλεται με τον ίδιο σεβασμό, επειδή εκπέμπει από εκεί, για αιώνες, πνευματικό φως ένας σημαντικός «φάρος της Ορθοδοξίας», το μοναστήρι της Εικοσιφοίνισσας, που ανήκει στη Μητρόπολη Δράμας.
Στη διαδρομή μας για το μοναστήρι θα διασχίσουμε τον εύφορο κάμπο της περιοχής, τη «Βάλτα» για τους κατοίκους. 12Από τη Λυδία θα προχωρήσουμε ανατολικά με κατεύθυνση τον Καλαμώνα και θα περάσουμε νότια από το λόφο όπου έγινε η θρυλική μάχη των Φιλίππων το 42 π.χ. ανάμεσα στους δημοκρατικούς, τον Βρούτο και τον Κάσσιο, και στους συνεχιστές της πολιτικής του Ιούλιου Καίσαρα, τον Οκταβιανό και τον Αντώνιο. Ύστερα από 10 χλμ. σε επαρχιακό δρόμο καλής βατότητας, θα στρίψουμε αριστερά με κατεύθυνση τη Νικήσιανη. Η περιοχή καλυπτόταν από τα νερά μιας λίμνης μέχρι τη δεκαετία του 1930, όταν έγιναν τα αποξηραντικά έργα που απελευθέρωσαν μεγάλες εκτάσεις για γεωργική εκμετάλλευση.
Τα όμορφα χωριά του Παγγαίου αριστερά μας προσφέρονται για σύντομη στάση, και εμείς θα συνεχίσουμε από τη διασταύρωση της Νικήσιανης προς την Κορμίστα και το μοναστήρι, σε απόσταση 7 χλμ. στους πρόποδες του Παγγαίου. Το τελευταίο τμήμα της διαδρομής γίνεται σε ανηφορικό και στενό δρόμο που έχει συνολικό μήκος 6 χλμ. Όσο πλησιάζουμε προς τη μονή, η βλάστηση είναι πιο πλούσια, σκεπάζοντας σε ορισμένα σημεία το δρόμο και η περιοχή προσφέρει εξαιρετική θέα στον επισκέπτη προς το όρος Σύμβολο και τον κάμπο.

Η μονή βρίσκεται σε υψόμετρο 753 μ., σε μια καλά προστατευμένη πλαγιά του Παγγαίου που φημίζεται για το εξαιρετικό του 13κλίμα. Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση, πρωτοχτίστηκε τον 5ο αι. με κτήτορα τον άγιο Γερμανό. Η Παναγία φανερώθηκε με άγγελο στον άλλοτε ασκητή των Αγίων Τόπων και τού υπέδειξε τη Μακεδονία για την ανοικοδόμηση μονής. Στις παραδόσεις της μονής, αναφέρεται πως η Παναγία χάρισε στον Γερμανό την αχειροποίητη θαυματουργή εικόνα της, μέσα σε εξαίσιο, «φοινικούν», φως. Για αυτό και η μονή αφιερώθηκε στην Παναγία και φέρει την ονομασία «Εικοσιφοίνισσα». Χιλιάδες προσκυνητές καταφθάνουν κάθε χρόνο στο μοναστήρι του Παγγαίου για χάρη της θαυματουργής εικόνας.

Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, ο κτήτορας της μονής άγιος Γερμανός έζησε και ίδρυσε το μοναστήρι στα τέλη του 8ου αι. Από τις διαθέσιμες πηγές, ωστόσο, η πρώτη γνωστή ονομασία, μόλις 14τον 14ο αι., ήταν Κοσίνιτσα μη ελληνικής προέλευσης, η οποία στην πορεία του χρόνου επανέρχεται, σύμφωνα με την παράδοση, στην πρώτη της ελληνική ονομασία και φτάνει, από το 18ο αι., να ονομάζεται Εικοσιφοίνισσα.
Καταφύγιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Διονυσίου Α΄ έγινε η μονή για πρώτη φορά το 1471, όπου αποσύρθηκε τελικά και πέθανε μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του (1490) στον πατριαρχικό θρόνο. Ανάμεσα στις πολλές περιπέτειες που γνώρισε η μονή, ξεχωρίζει η σφαγή των 172 μοναχών από τους Οθωμανούς το 1507.
Το μοναστήρι ανάπτυξε, κατά την τουρκοκρατία, πλούσια πνευματική και εθνική δράση για την ενίσχυση του φρονήματος των καταπιεσμένων Ελλήνων, ιδιαίτερα την περίοδο του Χρυσοστόμου Δράμας και τον Μακεδονικό Αγώνα στις αρχές του 20ού αι.
Το πλούσιο αρχείο της μονής, κυρίως σε κώδικες, λεηλατήθηκε τη Μεγάλη Δευτέρα του 1917, στη διάρκεια της δεύτερης βουλγαρικής κατοχής (1916-1918).
Η καταστροφή ολοκληρώθηκε με τον εμπρησμό της μονής στις 12 Ιουλίου 1943 από τους κατακτητές.

Από το 1967, όταν ανασυγκροτείται χάρη στις προσπάθειες του Μητροπολίτη Δράμας Διονυσίου Α΄, είναι γυναικεία μονή που 15φιλοξενεί πολλούς πιστούς κάθε χρόνο, καθώς η γαλήνη και η πνευματικότητα κυριαρχούν μέσα στο εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον.

Το καθολικό της μονής, που σώθηκε από τη μανία των κατακτητών, άρχισε να κατασκευάζεται από τα τέλη του 18ου αι. και προχώρησε η ανοικοδόμησή του σε μια δεύτερη φάση την περίοδο 1837-1842, εκτός από το Ιερό Βήμα που χρονολογείται σε παλαιότερη περίοδο. Το εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, όπου βρίσκεται και η Αχειροποίητος εικόνα της Παναγίας, τελείωσε το 1803 από Χιώτες τεχνίτες.
Οι τοιχογραφίες στο εξωτερικό του ναού, στον εξωνάρθηκα με τους κίονες και στο εσωτερικό 17έγιναν μεταξύ του 1858 και 1864 από το Μολδαβό ζωγράφο Ματθαίο, γνωστό και από έργα του στο Άγιο Όρος, μαζί με τον Θεσσαλονικέα βοηθό του Νικόλαο.
Στον εξωνάρθηκα εικονίζονται θέματα από την Παλαιά Διαθήκη, την πλάση του Αδάμ και της Εύας και την απομάκρυνση των πρωτοπλάστων, από την Αποκάλυψη, από την Καινή Διαθήκη, τη Γέννηση της Θεοτόκου, καθώς και πρόσωπα που σχετίζονται με την ιστορία της μονής, όπως ο άγιος Γερμανός και ο Πατριάρχης Διονύσιος. Οι εικόνες του κυρίου ναού είναι πιο πρόσφατες εξαιτίας της καταστροφής του παλαιότερου εικονογραφικού διακόσμου από τους κατακτητές.
Ύστερα από την περιήγησή μας στο κέντρο της ορθόδοξης πίστης για την περιοχή, επιλέγουμε για την επιστροφή μας τη διαδρομή μέσα από το δήμο Καλαμπακίου. Αφού περάσουμε από την ομώνυμη έδρα του δήμου, που αποτελεί το οικονομικό του κέντρο, κατευθυνόμαστε μέσω Φτελιάς στο Μικροχώρι. Εκεί θα επισκεφτούμε έναν προσεγμένο χώρο οινοποιίας, όπου μας 16περιμένει ξενάγηση στους χώρους παραγωγής και στην κάβα, ενώ θα δοκιμάσουμε παράλληλα το κρασί στην αίθουσα γευσιγνωσίας. Στις παραδόσεις του τόπου ξεχωρίζει το «κουρμπάνι» στο Καλαμπάκι, έθιμο των Θρακιωτών προσφύγων, στις 18 Ιανουαρίου, που συνοδεύεται από κοινή τράπεζα και γλέντι.

Οι προτάσεις των οδοιπορικών φέρνουν τον επισκέπτη κοντά σε πολλές άλλες προκλήσεις, κυρίως στα δάση και στα βουνά της περιοχής, που απευθύνονται σε κάθε φυσιολάτρη με έντονο το στοιχείο της εξερεύνησης και της περιπέτειας. Αρκεί μόνο να δοκιμάσει ο ίδιος να ανακαλύψει τη γοητεία της σε όλες τις εποχές. Στη γη των αρχαίων Ηδώνων έχει καθένας μας την ευκαιρία να γνωρίσει τον τόπο αλλά και τα δικά του όρια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: